Stowarzyszenie Tegit Et Protegit

  • Wystawa w Łówczy z drzeworytem

    19 czerwca o godzinie 18:00 zapraszamy do Łówczy, do cerkwi, gdzie odbędzie się niezwykła wystawa, której motywem głównym będą drzeworyty Albrechta Dürera. Dodatkową ozdobą wystawy będzie największa w Polsce chusta pani Marii Puchały. Zaprezentowany zostanie zestaw reprodukcji kolekcji drzeworytów Dürera wydanych w kolekcjonerskiej tece przez Ermitaż w Petersburgu.
    Będzie to wyjątkowa okazja, aby zobaczyć, jak wyglądały jedne z najwybitniejszych dzieł europejskiego drzeworytu oraz poznać historię tej techniki, która przez wieki służyła zarówno wielkim artystom, jak i twórcom ludowym.
    Podczas spotkania porównamy dzieła Dürera z polskim drzeworytem ludowym z Płazowa. Spróbujemy wspólnie odpowiedzieć na pytanie, czym różni się drzeworyt profesjonalny od ludowego i co sprawia, że ta technika do dziś fascynuje artystów oraz kolekcjonerów.
    Dla chętnych przygotowana zostanie także mała salka warsztatowa, w której będzie można spróbować swoich sił w wycinaniu drzeworytu i zobaczyć, jak wygląda praca nad matrycą drzeworytniczą od strony praktycznej a także proces odbijania obrazków. Spotkanie poprowadzi Patrycja Maczyńska i Grzegorz Ciećka.
    Zapraszamy wszystkich zainteresowanych sztuką, historią, rzemiosłem oraz dawnymi technikami graficznymi. To spotkanie zarówno dla osób, które już interesują się drzeworytem, jak i dla tych, którzy dopiero chcą odkryć jego niezwykły świat.
    Na wystawę zaprasza Sołectwo Łówcza i Stowarzyszenie Tegit Et Protegit

  • Warsztaty drzeworytu ludowego

    Zapraszamy do udziału w warsztatach wykonania ludowego drzeworytu i odbijania z niego obrazków w ramach projektu Obrazki odpustowe jako przekaz niematerialnego dziedzictwa kultury. Uczestnicy nauczą się, jak wyciąć na desce wzór i poznają tajniki tradycyjnego druku. Obrazki wykonane podczas warsztatów będą zaprezentowane na specjalnej wystawie podsumowującej projekt i szeregu lokalnych wystaw podczas odpustów.

    Zajęcia poprowadzi Grzegorz Ciećka, depozytariusz Reaktywacji i rozwoju drzeworytu płazowskiego z dziedziny: wiedza i umiejętności związane z rzemiosłem tradycyjnym, wpisanego do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
    Co uzyska 7 uczestników warsztatów?
    1) nauczycie się tradycyjnej ludowej formy drzeworytu.
    2) poznacie tajniki tradycyjnego druku
    3) wasze prace będą zaprezentowane na wystawach podsumowujących projekt
    4) będziecie bohaterami publikacji opisującej projekt i historię ludowego drzeworytu, stając się jednocześnie elementem lokalnej historii.
    5) możecie wejść do grona depozytariuszy drzeworytu ludowego!
    WARSZTATY SĄ BEZPŁATNE. Preferujemy uczestników o minimalnym wieku 15 lat, ze względu na zaawansowaną wiedzę jaką chcemy Wam przekazać, by uczestnicy po projekcie mogli od razu nazwać siebie drzeworytnikami. Zajęcia odbędą się w Cieszanowie w Centrum Kultury i Sportu, ale możliwe będą też indywidualne zajęcia w innych miejscach. Projekt obejmuje teren powiatu lubaczowskiego i z niego zapraszamy uczestników chcących dołączyć do projektu. Celem warsztatu jest wykonanie przez każdego uczestnika jednego drzeworytu.
    Na zgłoszenia czekamy pod adresem email i po zgłoszeniu dostaniecie więcej informacji: pasjonaciroztocza@gmail.com
    Czym różni się drzeworyt ludowy od profesjonalnego? Ludowa forma oparta jest na maksymalnej prostocie, bez użycia specjalistycznych współczesnych narzędzi, i oparta jest na tradycyjnym użytkowym zastosowaniu, nie jest sztuką dla sztuki. Dlatego właśnie chcemy prace uczestników pokazać też na lokalnych odpustach. Wracamy do tradycji, do sedna ludowego drzeworytu.
    Dofinansowano z budżetu Województwa Podkarpackiego w ramach otwartego konkursu ofert pn. Mecenat kulturalny 2026

  • Obrazki odpustowe jako przekaz niematerialnego dziedzictwa kultury

    Stowarzyszenie Tegit Et Protegit podpisało umowę z Urzędem Marszałkowskim Województwa Podkarpackiego na realizację projektu pod tytułem „Obrazki odpustowe jako przekaz niematerialnego dziedzictwa kultury”, dofinansowanego w ramach konkursu „Dziedzictwo Kulturowe 2026”. Znaleźliśmy się wśród 15 organizacji, które mają za zadanie swoimi realizacjami chronić, ożywiać i popularyzować podkarpackie dziedzictwo kulturowe.
    Projekt jest już w etapie realizacji, za nami działania dotyczące przygotowań organizacyjnych i merytorycznych związanych z przeprowadzeniem warsztatów ludowego drzeworytu. Teraz czas na działanie.
    Dofinansowano z budżetu Województwa Podkarpackiego w ramach konkursu „Dziedzictwo kulturowe 2026”
    *

  • Drzeworyt płazowski w PJM

    Zobaczcie materiał w Polskim Języku Migowym, który opowiada historię drzeworytu z Płazowa i przedstawia projekt „Współczesny Drzeworyt Ludowy”.

  • Współczesny drzeworyt ludowy – otwarcie wystawy

    Współczesny drzeworyt ludowy – otwarcie wystawy

    W piątek 17 października w cerkwi w Płazowie odbyło się otwarcie wystawy pod tytułem „Współczesny drzeworyt ludowy“. Jednak największą atrakcją tego wydarzenia była prezentacja największego drzeworytu w Polsce. To monumentalne dzieło o wymiarach 600 cm x 300cm jest wynikiem pracy 15 osób: twórców związanych ze stowarzyszeniem Tegit Et Protegit oraz zrzeszonych w Stowarzyszeniu Twórców Sztuki Ziemi Lubaczowskiej. Byli to: Robert Kryla, Anna Kornaga-Hul, Maria Puchała, Henryk Więcek, Franciszek Szynal, Karolina Jabłońska-Maur,  Aleksandra i Cristian Prapagić, Ewa Szałańska, Aneta Mazepa, Patrycja Maczyńska, Monika Belka, Bartosz Szpond, Artur Mróz oraz najmłodszy, niespełna 11 letni Tomasz Plenkiewicz. Całość projektu i prac nadzorował i koordynował Grzegorz Ciećka, pomysłodawca całego przedsięwzięcia. Projekt graficzny, według pomysłu Grzegorza, wykonała Aleksandra Hojdak. Projektowi towarzyszy wydany katalog wystawy.

    Matryca drzeworytu składa się z 97 desek, a odbity został na płótnie. Organizatorem wydarzenia i realizatorem projektu było stowarzyszenie Tegit Et Protegit, a partnerem tego zadania Miasto i Gmina Narol.

    Choć oficjale otwarcie zaplanowano na godzinę 16.00, to wystawa już wcześniej przyciągnęła zainteresowanych odwiedzających. Premiera cieszyła się ogromnym, jak na warunki, zainteresowaniem. Wszyscy odwiedzający wydarzenie otrzymali książkę Patrycji Maczyńskiej „Wyrzezane opowieści”. Jest to publikacja innowacyjna, międzypokoleniowa, wykorzystująca obrazy płazowskie jako kolorowanki. Dodatkowo autorka proponuje wspólną zabawę dzieci i rodziców, polegającą na wykonaniu drzeworytu, papieru i innych aktywnościach. Książka zawiera kody QR odsyłające do filmów, pokazujących jak w domowym zaciszu wykonać proste prace związane z drzeworytem.

    Kolejnym krokiem członków stowarzyszenia Tegit Et Protegit jest oficjalny wpis tego drzeworytu do Księgi Rekordów Polski. Już zapoczątkowano proces, mający na celu przyznanie takiego rekordu.

    Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: EtnoPolska. Edycja 2025.

  • Katalog projektu „Współczesny drzeworyt ludowy”

    Dzięki projektowi „Współczesny drzeworyt ludowy” powstał między innymi katalog prac uczestników i ich sylwetki, który zawiera też ważny tekst, pozwalający zrozumieć kwestię współczesnej twórczości ludowej.

    Nie są to naukowe opracowania z dziedziny etnografii, ale przemyślenia świadomego twórcy, taka wewnętrzna perspektywa. Dlatego też jest to dość unikatowe opracowanie, bo jest próbą zarysowania tematu od strony twórcy; są to przemyślenia i obserwacje na bazie twórczości i praktyki, ubogacone dużą ilością wiedzy związaną ze sztuką i twórczością ludową. Szczególny nacisk kładziony jest na ideę inicjatywy oddolnej, która zrodziła się jako efekt uświadomienia sobie możliwości. Faktycznym początkiem działań z drzeworytem płazowskim były rozmowy o historii, o bohaterach związanych z drzeworytem z Płazowa, z Marią Dembowską, Stanisławem Witkiewiczem i świtą wokół nich. Ich rzeczywistość, czyli największe nazwiska z dzisiejszej historii Polski, zderzają się z historią zwykłego chłopa z Płazowa, którego rodzina chciała tylko przeżyć, a jednym ze sposobów na to była sprzedaż obrazów odbijanych z desek z drzeworytami. Następnie wielogodzinne rozmowy w kotłowni, przy okazji palenia w piecu CO, i rysowanie na kilkusetletnich murach pobielonych wapnem rysunków doprowadziły w końcu do powstania opowieści, w której sami jej twórcy stają się też bohaterami. Projekt „Współczesny drzeworyt ludowy” jest elementem tej opowieści, tworzy kolejne etapy historii, która kształtuje się na naszych oczach. Co dalej wyniknie z tych działań? Jak kilkunastu nowych drzeworytników podejdzie do nowych możliwości ze swoją twórczością?

    Najcenniejszym elementem opracowania są wskazówki dla drzeworytników. Te siedem zasad, gdy wdrożymy je w życie i nabierzemy w tym wprawy, sprawi, że przejdziemy na wyższy poziom zrozumienia tego, czym jest ludowy drzeworyt, ale i drzeworyt jako sztuka w ogóle. Są tam wplecione wskazówki kolekcjonerskie, dla tzw. nabywcy miejskiego. Twórcy ludowi byli w dawnych czasach rozerwani między oczekiwaniami jakościowo-artystycznymi miasta a masówką wsi. Ten rozdźwięk był szczególnie widoczny w okresie PRL, gdy działania CPLiA często standaryzowały produkty i robiły z lokalnych twórców element przemysłu. Choć tak naprawdę wcześniej było podobnie i chłop produkował masowo, i zasadniczo tworzył same kopie tego samego wzoru. Tylko niektórzy się wyłamywali i dawali w danym rzemiośle upust swojej kreatywności i inwencji twórczej.

    To jest cel tych działań: masowo udostępnić proces techniczny i metodyczny drzeworytu i czekać, co z tego wyniknie, kto jak to przetworzy i co stworzy. Oceniać to będą kolejne pokolenia. Dla współczesnych, ale i kolejnych pokoleń powstał ten graficzny pomnik – największy drzeworyt w Polsce.

    Książkę w wersji cyfrowej znajdziecie klikając TUTAJ

  • Wyrzezane opowieści

    „Wyrzezane opowieści” Patrycji Maczyńskiej to unikatowe rozwiązanie w zakresie promocji niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Powstało idealne narzędzie dla dzieci, które umożliwia im bezpośrednią interakcję z drzeworytem płazowskim.

    W dawnych czasach odbitki drzeworytnicze nie były sprzedawane w wersji czarno-białej – kolorowano je, często dość prymitywnie, ale z pewnej odległości wyglądały jak barwne obrazki. Warsztat rodziny Kostrzyckich z Płazowa obejmował nie tylko samo odbijanie z desek, lecz także ich kolorowanie. Dziś, myśląc o takim procesie, automatycznie przychodzi nam do głowy kolorowanka.

    Właśnie dlatego zaprojektowanie tej publikacji powierzono Patrycji Maczyńskiej, która słynie z umiejętności tworzenia opowieści z niezwykłą lekkością. Dzięki temu kolorowanka została wzbogacona o krótkie opowiastki dla dzieci, powiązane z każdym obrazkiem przedstawiającym konkretnego świętego. Wstęp dotyczący historii i charakterystyki drzeworytu płazowskiego dodatkowo sprawił, że całość zyskała spójny i atrakcyjny przekaz.

    Publikację uzupełnia maskotka – Leandra Salamandra, czyli sympatyczny „płaz z Płazowa”. To ona prowadzi dzieci przez kolejne strony, zachęcając je do wykonywania zadań związanych z techniką drzeworytu.

    Razem tworzy to wciągającą i przemyślaną publikację, która stanowi doskonałe narzędzie do zainteresowania dzieci drzeworytem i zachęcenia ich do pracy twórczej w przyszłości.

    Książkę w wersji cyfrowej znajdziecie klikając TUTAJ

  • Odznaczenie „Zasłużony dla Kultury Polskiej” dla J. Lewkowicza – stanowisko Stowarzyszenia

    16 października 2025 r. w Sali Koncertowej Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego odbyła się uroczystość poświęcona ochronie i promocji polskiego dziedzictwa kulturowego – wręczenie decyzji o wpisie na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Wśród wyróżnionych na gali odznakami „Zasłużony dla Kultury Polskiej” odznaczony został Józef Lewkowicz.

    Józef Lewkowicz – artysta ludowy, mistrz drzeworytu płazowskiego i rzeźby bruśnieńskiej. Odtworzył technikę drzeworytniczą, współtworząc Drzeworytnię płazowską. Jego prace znajdują się w muzeach, a działalność trafiła do Krajowego rejestru dobrych praktyk NDK.

    Członkowie Stowarzyszenia są pozytywnie nastawieni do sukcesów wszystkich osób działających z rozwojem drzeworytu w regionie i każdy sukces jest też naszym sukcesem. Gratulujemy odznaczenia panu Lewkowiczowi.

    Ze względu na kontrowersyjny opis związany z tym odznaczeniem i wynikającą z tego dużą ilość zapytań związanych ze słusznością przyznania, Stowarzyszenie Tegit Et Protegit (wszyscy członkowie) oznajmia, że nie było organizacją, która opiniowała to odznaczenie, nie była o nim informowana i nie wnioskowała o nie. Należą się też z naszej strony wyjaśnienia dotyczące opisu i pokazanie perspektywy oficjalnej związanej z działaniami z drzeworytem za którą odpowiada Stowarzyszenie i ma skrzętnie cały proces udokumentowany w każdym możliwym aspekcie. (więcej…)