
-

Pamięć Pogranicza nasze realizacje
Poniżej opis naszych działań w ramach Inicjatywy Pamięć Pogranicza11 listopada odbył się spacer historyczny po trzech cmentarzach objętych działaniami w ramach projektu „Pamięć Pogranicza 2026”.Uczestnicy spotkali się w Podemszczyźnie, gdzie poznali historię starego cmentarza greckokatolickiego. Następnie weszli do pobliskiego bunkra, do którego zamurowania wejścia wykorzystano połamane kamienne krzyże i podstawy nagrobków z cmentarza. To przejmujący ślad powojennych losów tego miejsca.Kolejnym przystankiem był cmentarz greckokatolicki w Ułazowie. Uczestnicy zobaczyli efekty prac porządkowych i wysłuchali opowieści o jego historii. Nie zabrakło też niespodziewanego odkrycia: jeden z uczestników dostrzegł słabo widoczne napisy na drewnianej belce starego krzyża. Takie zachowane inskrypcje na drewnie są czymś niezwykłym i zasługują na dokładniejsze przyjrzenie się im.Na zakończenie odwiedziliśmy cmentarz z I wojny światowej w Nowym Lublińcu. Rozmawialiśmy o historii tego miejsca, ziemnych mogiłach oraz wykonanych pracach, które pomogły przywrócić cmentarzowi należną uwagę.Spacer pozwolił spojrzeć na lokalną historię z innej perspektywy. Kamienne krzyże, stare napisy i niepozorne mogiły pokazały, jak wiele śladów przeszłości można odnaleźć na cmentarzach i jak wiele pozostaje jeszcze do odkrycia.Dziękujemy wszystkim uczestnikom za obecność, rozmowy i uważne spojrzenie na odwiedzane miejsca.27 października sprzątaliśmy cmentarz w Ułazowie w ramach programu „Pamięć Pogranicza”.Przed rozpoczęciem prac zadanie wydawało się ogromne, mogło się zdawać, że uporządkowanie tego miejsca zajmie co najmniej kilka dni.Jednak dzięki wspólnemu zaangażowaniu, determinacji i ciężkiej pracy udało się dokonać tego w zaledwie jeden dzień!
Chcemy z całego serca
podziękować wszystkim, bez których ten sukces nie byłby możliwy:
Gmina Stary Dzików – za nieocenioną pomoc w organizacji prac,
Druhom z OSP Ułazów – za ogromny wysiłek i zaangażowanie,
Sołtysowi oraz mieszkańcom Ułazowa – za wsparcie i ramię w ramię przepracowany dzień,
Księdzu proboszczowi parafii w Niemstowie – dzięki któremu ta inicjatywa mogła dojść do skutku i przywrócić godność cmentarzowi, który tak bardzo potrzebował opieki.Dziękujemy każdemu, kto poświęcił swój czas i siły, by zadbać o to historyczne miejsce i ocalić od zapomnienia spoczywających tu ludzi!
Porządkowanie Cmentarza Wojennego w Nowym LublińcuZa nami kolejne niezwykle ważne działania w ramach projektu „Pamięć Pogranicza 2026”. Tym razem ramię w ramię skupiliśmy się na uprzątnięciu i zabezpieczeniu historycznego cmentarza wojennego w Nowym Lublińcu.Głównym celem prowadzonych prac jest ratowanie przed zniszczeniem zagrożonego dziedzictwa historycznego i kulturowego dawnego pogranicza.Oczyszczenie terenu i uporządkowanie nekropolii to jednak dopiero pierwszy krok. Zebrane dane, dokumentacja fotograficzna oraz dokładne opisy zasilają wspólną, ogólnodostępną bazę wiedzy Programu „Pamięć Pogranicza”, stając się trwałą, cyfrową pamiątką o tych, którzy odeszli.Każda akcja w ramach naszego projektu prowadzona jest z zachowaniem najwyższych standardów bezpieczeństwa i poszanowania zabytkowego charakteru miejsca.Przed rozpoczęciem prac przeprowadzono obowiązkowy instruktaż BHP oraz omówiono procedury w sytuacjach awaryjnych.Strefy prac i potencjalne zagrożenia terenowe zostały odpowiednio oznaczone (m.in. przy użyciu taśm ostrzegawczych).Wszystkie prace porządkowe i techniczne wykonywano z zachowaniem absolutnej staranności, mieszcząc się ściśle w katalogu dozwolonych działań nienaruszających struktury historycznej (usuwanie samosiewów, gałęzi oraz konarów pod nadzorem).Wyjątkowe podziękowania dla OSP Nowy Lubliniec!
Ogromne wyrazy wdzięczności kierujemy do druhów z Ochotniczej Straży Pożarnej w Nowym Lublińcu. Wasza niezawodność, ogromne zaangażowanie, profesjonalizm w obsłudze sprzętu i gotowość do działania były kluczem do sprawnego i bezpiecznego przebiegu całej akcji. Dziękujemy za Waszą siłę i serce włożone w ratowanie lokalnej historii!Za nami intensywne godziny pracy na zabytkowej nekropolii w Podemszczyźnie, które zamknęliśmy w tej pamiątkowej rolce!Choć uporządkowanie terenu, usunięcie samosiewów i odsłonięcie kamiennych krzyży to dopiero początek, najważniejsza jest tu wspólna misja.Nasze działania to nie tylko porządki, to przede wszystkim precyzyjna dokumentacja, pomiary i opisy, które trafiają do ogólnodostępnej bazy wiedzy programu „Pamięć Pogranicza”, ratując historię przed zapomnieniem.Ogromne podziękowania kierujemy do wszystkich wolontariuszy!
To dzięki Waszej odpowiedzialnej postawie, trzymaniu się zasad BHP i ogromnemu zaangażowaniu udało nam się wykonać ten plan w 100% bezpiecznie i profesjonalnie.Dziękujemy, że ramię w ramię przywracamy blask i pamięć o dawnych mieszkańcach naszego pogranicza!
Projekt realizowany przez Stowarzyszenie Tegit Et Protegit w ramach programu „Pamięć Pogranicza 2026”.Organizatorzy i Partnerzy:Stowarzyszenie Tegit Et Protegit -
Zapraszamy na finał projektu
Zapraszamy 23 października 2026 roku o godzinie 17:00 do świetlicy wiejskiej w Łówczy na spotkanie podsumowujące projekt „Obrazki odpustowe jako przekaz niematerialnego dziedzictwa kultury”.
Program wydarzenia
17:00 – pokaz tradycyjnego druku obrazków w świetlicy wiejskiej
Uczestnicy będą mogli samodzielnie wykonać odbitki z desek z drzeworytami, korzystając z metod stosowanych przez Kostrzyckich w Płazowie. Użyjemy papieru ręcznie czerpanego, farby olejnej na bazie sadzy oraz tradycyjnych narzędzi. Zaprezentujemy również międlenie i czesanie lnu tradycyjnymi metodami. Pokazy przybliżą dawne umiejętności i możliwości ich przekazywania kolejnym pokoleniom jako elementu niematerialnego dziedzictwa kulturowego regionu.
18:00 – przejście do cerkwi i otwarcie wystawy
W cerkwi, oddalonej od świetlicy o około 300 metrów, odbędzie się otwarcie wystawy drzeworytów uczestniczek projektu. Prezentowane odbitki wykonano zgodnie z zasadami tradycyjnego druku ręcznego, na papierze pochodzącym z XIX wieku.
Drzeworytniczki opowiedzą o tajnikach drzeworytu ludowego: wycinaniu wzoru, doborze papieru, przygotowaniu farby i wykonywaniu odbitek.
19:00 – panel dyskusyjny w świetlicy wiejskiej
Porozmawiamy o możliwościach zgłoszenia działań związanych z ochroną i przekazywaniem tradycji drzeworytu ludowego opartego o historię drzeworytu płazowskiego do Rejestru Najlepszych Praktyk Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.
-
Warsztaty w ramach projektu „Obrazki odpustowe”

Warsztaty drzeworytu ludowego już trwają. Uczestniczki pod okiem Grzegorza Ciećki poznali tajniki ludowego drzeworytu w jego tradycyjnej formie, od przygotowania deski i przeniesienia wzoru, przez wycinanie, aż po wykonanie odbitki.
Pierwszym etapem było wykonanie niewielkich, testowych drzeworytów, które pozwoliły uczestnikom poznać właściwości drewna, sposób prowadzenia narzędzi oraz zasady tradycyjnego druku. Teraz, bogatsi o pierwsze doświadczenia, pracują już nad własnymi, autorskimi projektami. To właśnie z nich powstaną właściwe drzeworyty, które zostaną później zaprezentowane w ramach projektu „Obrazki odpustowe jako przekaz niematerialnego dziedzictwa kultury”.

-
Wystawa w Łówczy z drzeworytem
19 czerwca o godzinie 18:00 zapraszamy do Łówczy, do cerkwi, gdzie odbędzie się niezwykła wystawa, której motywem głównym będą drzeworyty Albrechta Dürera. Dodatkową ozdobą wystawy będzie największa w Polsce chusta pani Marii Puchały. Zaprezentowany zostanie zestaw reprodukcji kolekcji drzeworytów Dürera wydanych w kolekcjonerskiej tece przez Ermitaż w Petersburgu.Będzie to wyjątkowa okazja, aby zobaczyć, jak wyglądały jedne z najwybitniejszych dzieł europejskiego drzeworytu oraz poznać historię tej techniki, która przez wieki służyła zarówno wielkim artystom, jak i twórcom ludowym.Podczas spotkania porównamy dzieła Dürera z polskim drzeworytem ludowym z Płazowa. Spróbujemy wspólnie odpowiedzieć na pytanie, czym różni się drzeworyt profesjonalny od ludowego i co sprawia, że ta technika do dziś fascynuje artystów oraz kolekcjonerów.Dla chętnych przygotowana zostanie także mała salka warsztatowa, w której będzie można spróbować swoich sił w wycinaniu drzeworytu i zobaczyć, jak wygląda praca nad matrycą drzeworytniczą od strony praktycznej a także proces odbijania obrazków. Spotkanie poprowadzi Patrycja Maczyńska i Grzegorz Ciećka.Zapraszamy wszystkich zainteresowanych sztuką, historią, rzemiosłem oraz dawnymi technikami graficznymi. To spotkanie zarówno dla osób, które już interesują się drzeworytem, jak i dla tych, którzy dopiero chcą odkryć jego niezwykły świat.Na wystawę zaprasza Sołectwo Łówcza i Stowarzyszenie Tegit Et Protegit
-
Warsztaty drzeworytu ludowego
Zapraszamy do udziału w warsztatach wykonania ludowego drzeworytu i odbijania z niego obrazków w ramach projektu Obrazki odpustowe jako przekaz niematerialnego dziedzictwa kultury. Uczestnicy nauczą się, jak wyciąć na desce wzór i poznają tajniki tradycyjnego druku. Obrazki wykonane podczas warsztatów będą zaprezentowane na specjalnej wystawie podsumowującej projekt i szeregu lokalnych wystaw podczas odpustów.
Zajęcia poprowadzi Grzegorz Ciećka, depozytariusz Reaktywacji i rozwoju drzeworytu płazowskiego z dziedziny: wiedza i umiejętności związane z rzemiosłem tradycyjnym, wpisanego do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego.Co uzyska 7 uczestników warsztatów?1) nauczycie się tradycyjnej ludowej formy drzeworytu.2) poznacie tajniki tradycyjnego druku3) wasze prace będą zaprezentowane na wystawach podsumowujących projekt4) będziecie bohaterami publikacji opisującej projekt i historię ludowego drzeworytu, stając się jednocześnie elementem lokalnej historii.5) możecie wejść do grona depozytariuszy drzeworytu ludowego!WARSZTATY SĄ BEZPŁATNE. Preferujemy uczestników o minimalnym wieku 15 lat, ze względu na zaawansowaną wiedzę jaką chcemy Wam przekazać, by uczestnicy po projekcie mogli od razu nazwać siebie drzeworytnikami. Zajęcia odbędą się w Cieszanowie w Centrum Kultury i Sportu, ale możliwe będą też indywidualne zajęcia w innych miejscach. Projekt obejmuje teren powiatu lubaczowskiego i z niego zapraszamy uczestników chcących dołączyć do projektu. Celem warsztatu jest wykonanie przez każdego uczestnika jednego drzeworytu.Na zgłoszenia czekamy pod adresem email i po zgłoszeniu dostaniecie więcej informacji: pasjonaciroztocza@gmail.comCzym różni się drzeworyt ludowy od profesjonalnego? Ludowa forma oparta jest na maksymalnej prostocie, bez użycia specjalistycznych współczesnych narzędzi, i oparta jest na tradycyjnym użytkowym zastosowaniu, nie jest sztuką dla sztuki. Dlatego właśnie chcemy prace uczestników pokazać też na lokalnych odpustach. Wracamy do tradycji, do sedna ludowego drzeworytu.Dofinansowano z budżetu Województwa Podkarpackiego w ramach otwartego konkursu ofert pn. Mecenat kulturalny 2026 -
Obrazki odpustowe jako przekaz niematerialnego dziedzictwa kultury
Stowarzyszenie Tegit Et Protegit podpisało umowę z Urzędem Marszałkowskim Województwa Podkarpackiego na realizację projektu pod tytułem „Obrazki odpustowe jako przekaz niematerialnego dziedzictwa kultury”, dofinansowanego w ramach konkursu „Dziedzictwo Kulturowe 2026”. Znaleźliśmy się wśród 15 organizacji, które mają za zadanie swoimi realizacjami chronić, ożywiać i popularyzować podkarpackie dziedzictwo kulturowe.
Projekt jest już w etapie realizacji, za nami działania dotyczące przygotowań organizacyjnych i merytorycznych związanych z przeprowadzeniem warsztatów ludowego drzeworytu. Teraz czas na działanie.Dofinansowano z budżetu Województwa Podkarpackiego w ramach konkursu „Dziedzictwo kulturowe 2026”*

-
Drzeworyt płazowski w PJM
Zobaczcie materiał w Polskim Języku Migowym, który opowiada historię drzeworytu z Płazowa i przedstawia projekt „Współczesny Drzeworyt Ludowy”.

-

Współczesny drzeworyt ludowy – otwarcie wystawy
W piątek 17 października w cerkwi w Płazowie odbyło się otwarcie wystawy pod tytułem „Współczesny drzeworyt ludowy“. Jednak największą atrakcją tego wydarzenia była prezentacja największego drzeworytu w Polsce. To monumentalne dzieło o wymiarach 600 cm x 300cm jest wynikiem pracy 15 osób: twórców związanych ze stowarzyszeniem Tegit Et Protegit oraz zrzeszonych w Stowarzyszeniu Twórców Sztuki Ziemi Lubaczowskiej. Byli to: Robert Kryla, Anna Kornaga-Hul, Maria Puchała, Henryk Więcek, Franciszek Szynal, Karolina Jabłońska-Maur, Aleksandra i Cristian Prapagić, Ewa Szałańska, Aneta Mazepa, Patrycja Maczyńska, Monika Belka, Bartosz Szpond, Artur Mróz oraz najmłodszy, niespełna 11 letni Tomasz Plenkiewicz. Całość projektu i prac nadzorował i koordynował Grzegorz Ciećka, pomysłodawca całego przedsięwzięcia. Projekt graficzny, według pomysłu Grzegorza, wykonała Aleksandra Hojdak. Projektowi towarzyszy wydany katalog wystawy.
Matryca drzeworytu składa się z 97 desek, a odbity został na płótnie. Organizatorem wydarzenia i realizatorem projektu było stowarzyszenie Tegit Et Protegit, a partnerem tego zadania Miasto i Gmina Narol.
Choć oficjale otwarcie zaplanowano na godzinę 16.00, to wystawa już wcześniej przyciągnęła zainteresowanych odwiedzających. Premiera cieszyła się ogromnym, jak na warunki, zainteresowaniem. Wszyscy odwiedzający wydarzenie otrzymali książkę Patrycji Maczyńskiej „Wyrzezane opowieści”. Jest to publikacja innowacyjna, międzypokoleniowa, wykorzystująca obrazy płazowskie jako kolorowanki. Dodatkowo autorka proponuje wspólną zabawę dzieci i rodziców, polegającą na wykonaniu drzeworytu, papieru i innych aktywnościach. Książka zawiera kody QR odsyłające do filmów, pokazujących jak w domowym zaciszu wykonać proste prace związane z drzeworytem.
Kolejnym krokiem członków stowarzyszenia Tegit Et Protegit jest oficjalny wpis tego drzeworytu do Księgi Rekordów Polski. Już zapoczątkowano proces, mający na celu przyznanie takiego rekordu.
Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: EtnoPolska. Edycja 2025.
